रुद्राभिषेक ही भगवान शंकरांची वैदिक उपासना आहे. यात रुद्र मंत्रांचे पठण सुरू असताना शिवलिंगावर पवित्र द्रव्यांचा अभिषेक केला जातो. रुद्राभिषेक पूजा त्र्यंबकेश्वर येथे करण्याचा विचार असेल, तर या पानावर पूजेचा अर्थ, विधी, ही पूजा कोण करतात आणि गुरुजींकडे बुकिंग कसे करायचे, याची सोप्या भाषेत माहिती मिळेल.
हे नाव दोन शब्दांपासून तयार झाले आहे. रुद्र हे वेदांमधील भगवान शंकरांचे एक नाव, तर अभिषेक म्हणजे देवतेला विधिपूर्वक घातलेले स्नान. या पूजेत म्हटले जाणारे मंत्र यजुर्वेदातील आहेत. त्यांमध्ये शिवाच्या उग्र आणि सौम्य अशा दोन्ही रूपांची स्तुती केली आहे आणि शांती व रक्षणासाठी प्रार्थना केली आहे. मंत्रांच्या लयीत शिवलिंगावर अभिषेकाची धार पडत असताना अनेकांना हाच पूजेतील सर्वांत भावपूर्ण क्षण वाटतो.
अभिषेकासाठी काय अर्पण केले जाते
अभिषेकाचा मुख्य आधार शुद्ध पाणी हाच असतो. त्याशिवाय कुळाचार आणि गुरुजींच्या मार्गदर्शनानुसार इतर द्रव्येही अर्पण केली जातात, उदाहरणार्थ:
- दूध, दही, तूप, मध आणि साखर, ज्यांना एकत्रितपणे पंचामृत म्हणतात
- गोदावरीसारख्या पवित्र नदीचे पाणी
- बेलाची पाने, फुले आणि चंदन
- भस्म आणि फळे
रुद्राभिषेक आणि लघुरुद्र पूजा
येथे रुद्राभिषेक एका पंडितांकडून करवून घेतला जातो. लघुरुद्र पूजा हा त्यापेक्षा मोठा विधी आहे. त्यात रुद्राचे पठण कितीतरी अधिक वेळा केले जाते आणि सहसा पंडितांचा समूह तो पूर्ण करतो. त्र्यंबकेश्वर येथे लघुरुद्र करण्याची इच्छा असेल, तर तुमच्या तारखांना ते शक्य आहे का, हे गुरुजींना विचारून घ्या, कारण त्याची तयारी आणि खर्च स्वतंत्रपणे ठरतात.
संबंधित पूजा
तुम्हाला हवे असल्यास महामृत्युंजय जप याविषयीही वाचता येईल. यात शिवाच्या महामंत्राचा दीर्घकाळ जप केला जातो. ज्योतिषविषयक विशिष्ट कारणांसाठी परंपरेने केल्या जाणाऱ्या कालसर्प पूजा आणि राहू केतू पूजा यांचीही माहिती उपलब्ध आहे. या पूजांमधील फरक गुरुजी समजावून सांगू शकतात, म्हणजे तुमच्या उद्देशाला अनुरूप पूजा निवडणे सोपे जाते.