महामृत्युंजय जप त्र्यंबकेश्वर येथे करणे म्हणजे भगवान शिवाच्या सर्वांत प्रसिद्ध वैदिक मंत्रांपैकी एकाचा दीर्घ, विधिपूर्वक आणि मोजून केलेला जप, तोही ज्या ज्योतिर्लिंगाच्या गावाचे नावच या मंत्राच्या पहिल्या शब्दाशी जोडलेले आहे तिथे. तो शब्द आहे त्र्यंबक, म्हणजे तीन नेत्र असलेला शिव. महामृत्युंजय पूजा माहिती शोधणाऱ्या कुटुंबांसाठी या पानावर जपाचा अर्थ, विधी आणि खर्च सोप्या भाषेत दिला आहे.
हा मंत्र ऋग्वेदाच्या सातव्या मंडलात (7.59.12) आढळतो आणि यजुर्वेदातही येतो:
ॐ त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्। उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय माऽमृतात्॥
त्याचा भावार्थ असा: सुगंधी आणि सर्वांचे पोषण करणाऱ्या त्रिनेत्र शिवाची आम्ही उपासना करतो. पिकलेले फळ जसे वेलीपासून सहज सुटते, तसे आम्हाला मृत्यूच्या बंधनातून मुक्त कर, पण अमृतापासून दूर ठेवू नकोस.
मृत्युंजय म्हणजे मृत्यूवर विजय मिळवणारा. म्हणूनच बरेच भक्त या मंत्राकडे केवळ दीर्घायुष्याची प्रार्थना म्हणून नव्हे, तर भीती आणि आसक्तीतून सुटकेची प्रार्थना म्हणूनही पाहतात. प्रचलित कथांमध्ये त्याचा संबंध बाल मार्कंडेयाशी जोडला जातो; त्याचे रक्षण स्वतः भगवान शिवाने केले, अशी श्रद्धा आहे. अशा कथा भक्तीचा संदेश देतात, कोणाच्या आरोग्याचे वचन नव्हे.
सव्वा लाख महामृत्युंजय जप म्हणजे काय
सव्वा लाख म्हणजे 1.25 लाख, अर्थात 1,25,000. सव्वा लाख महामृत्युंजय जपात पंडित मिळून काही दिवसांत मंत्राची ही पूर्ण संख्या माळेवर मोजत पूर्ण करतात. प्रत्येक दिवसाचा जप तुमच्या कुटुंबाच्या नावाने केलेल्या संकल्पाला अर्पण केला जातो.
श्रद्धा आणि वैद्यकीय उपचार
हा जप म्हणजे प्रार्थना आहे. तो वैद्यकीय उपचारांची जागा घेऊ शकत नाही आणि या पानावरील कोणतीही माहिती वैद्यकीय सल्ला नाही. घरातील कोणी आजारी असेल तर डॉक्टरांचा सल्ला पाळत राहा आणि औषधे सुरू ठेवा; जपाकडे उपचारांसोबत केलेली प्रार्थना म्हणूनच पाहा. महामृत्युंजय जपाचे फायदे या पानावर पारंपरिक श्रद्धा म्हणून सांगितले आहेत; विशिष्ट परिणामाचे वचन कोणीही देऊ शकत नाही.
संबंधित पूजा
तुम्ही रुद्राभिषेक पूजा याविषयीही वाचू शकता; त्यात मंत्रांच्या मोजणीपेक्षा शिवलिंगावरील अभिषेकाला महत्त्व असते. चिंता कुंडलीशी संबंधित असेल तर राहू केतू पूजा आणि पूर्वजांशी संबंधित असेल तर पितृदोष पूजा हे पान पाहा. तुमच्या उद्देशाला कोणती उपासना योग्य ठरेल, हे गुरुजींना विचारा.