त्र्यंबकेश्वर येथे होणारा एक दिवसाचा पितृविधी, ज्यात दिवंगत आप्तांच्या स्मरणार्थ तीन पिंड अर्पण केले जातात. वार्षिक श्राद्ध राहून गेले असल्यास कुटुंबे परंपरेने हा विधी निवडतात.
त्रिपिंडी श्राद्ध त्र्यंबकेश्वर येथे केला जाणारा एक दिवसाचा पितृविधी आहे. यात कुटुंब आपल्या दिवंगत आप्तांच्या स्मरणार्थ तीन पिंड अर्पण करते. "त्रि" म्हणजे तीन आणि "पिंड" म्हणजे श्राद्धात पितरांच्या नावाने अर्पण केला जाणारा अन्नाचा गोळा. मागील तीन पिढ्यांतील ज्या पूर्वजांचे वार्षिक श्राद्ध काही कारणाने राहून गेले असेल, किंवा ज्यांची तिथी आता कुटुंबाला आठवत नसेल, त्यांच्याशी हा विधी परंपरेने जोडला जातो. या पानावर त्रिपिंडी श्राद्ध माहिती एकत्र दिली आहे: विधी कसा होतो, खर्च किती येतो आणि बुकिंग कशी करायची.
गुरुजी प्रत्येक टप्प्याचा अर्थ सोप्या भाषेत समजावून सांगत कुटुंबाला मार्गदर्शन करतात, त्यामुळे काय अर्पण होत आहे आणि का, हे उपस्थित सर्वांना कळते. विधीमध्ये ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांचे आवाहन केले जाते आणि दिवंगतांच्या शांतीसाठी प्रार्थना करून पिंड अर्पण केले जातात.
हे दोन्ही पितृविधी इथे होतात, त्यामुळे त्यांतील फरक कुटुंबे अनेकदा विचारतात. थोडक्यात सांगायचे तर, त्रिपिंडी श्राद्ध हा एक दिवसाचा विधी असून राहून गेलेली पितृकर्मे हा त्याचा मुख्य विषय आहे. नारायण नागबळी पूजा साधारणपणे तीन दिवसांत पूर्ण होते आणि परंपरेने ती अकाली मृत्यूशी आणि सर्पाशी संबंधित प्रायश्चित्ताशी जोडली जाते. ज्या कुटुंबांच्या कुंडलीत पितृदोषाचा उल्लेख झाला असेल, ती कुटुंबे पितृदोष पूजा या विधीचीही माहिती घेतात. आपल्या कुटुंबासाठी कोणता विधी योग्य आहे हे ठरवता येत नसेल, तर निर्णय घेण्यापूर्वी गुरुजींशी बोलून घ्या.
त्रिपिंडी श्राद्ध करणे बंधनकारक नाही आणि त्यासाठी कोणावरही दडपण असू नये. पुढील परिस्थितींत कुटुंबे सहसा या विधीचा विचार करतात:
विधीला कर्ता म्हणून कोणी बसावे, याबाबत वेगवेगळ्या कुटुंबांत आणि प्रदेशांत वेगवेगळ्या प्रथा असतात. चौकशी करताना आपली कौटुंबिक परिस्थिती गुरुजींना सांगा, म्हणजे ते योग्य मार्गदर्शन करू शकतील. [TO VERIFY]
आयुष्यातील अडचणींची कारणे अनेक असू शकतात. आरोग्य, कायदेशीर किंवा आर्थिक प्रश्न असतील तर योग्य तज्ज्ञांचा सल्लाही जरूर घ्या; हा विधी धार्मिक आचरण आहे, त्या सल्ल्याला पर्याय नाही.
तुम्हाला पूजा बुक करायची आहे का?
गुरुजी पंचांग पाहून योग्य तिथी निश्चित करतात आणि उपलब्ध माहितीनुसार पूर्वजांची नावे व गोत्र नोंदवून घेतात. माहिती अपुरी असली तरी आपण चौकशी करू शकता.
वेळ असल्यास कुटुंब कुशावर्त कुंडात स्नान करते आणि मग स्वच्छ पारंपरिक वस्त्रांत विधीच्या ठिकाणी पोहोचते. ठिकाण आणि वेळ गुरुजी आधीच कळवतात.
कुटुंब, गोत्र आणि ज्यांचे स्मरण करायचे त्या पूर्वजांची नावे घेऊन कर्ता विधीचा हेतू रीतसर व्यक्त करतो.
त्रिपिंडी श्राद्ध विधी गणेश पूजनाने सुरू होतो. त्यानंतर ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांचे आवाहन केले जाते.
परंपरेनुसार जव, तांदूळ आणि काळे तीळ अशा पदार्थांपासून तयार केलेले तीन पिंड [TO VERIFY] मंत्रोच्चार व प्रार्थनेसह दिवंगतांच्या शांतीसाठी अर्पण केले जातात.
गुरुजींच्या मंत्रोच्चारासह पितरांना तीळमिश्रित पाणी अर्पण केले जाते आणि कुटुंब प्रार्थनेत सहभागी होते.
शेवटी कुटुंबासाठी प्रार्थना, दक्षिणा आणि प्रसाद यांनी विधी पूर्ण होतो. पुढे कोणत्या गोष्टी पाळाव्यात, हेही गुरुजी सांगतात.
कालावधी: 1 दिवस
नाशिकजवळचे त्र्यंबकेश्वर हे बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेले तीर्थक्षेत्र असून ब्रह्मगिरी पर्वताजवळील गोदावरीच्या उगमासाठी ओळखले जाते. येथील पवित्र कुशावर्त कुंडात अनेक भाविक विधीपूर्वी स्नान करतात. पितृकर्मे आणि शांती विधींसाठी हे गाव परंपरेने योग्य मानले गेले आहे, म्हणूनच नारायण नागबळी आणि कालसर्प पूजा यांसाठीही कुटुंबे इथे येतात.
या ठिकाणाला एक प्रतीकात्मक अर्थही आहे. त्र्यंबकेश्वर ज्योतिर्लिंगाला ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांचे स्वरूप मानून पूजले जाते आणि त्रिपिंडी श्राद्धातही याच तिन्ही देवतांचे आवाहन होते. या नात्यामुळे अनेक कुटुंबांना हे स्थान विशेष वाटते.
विधी एकाच दिवसात पूर्ण होतो, तरीही घाई टाळण्यासाठी आदल्या संध्याकाळी पोहोचणे सोयीचे ठरते. आधी मुहूर्ताच्या पानावर योग्य तिथी पाहा, मग गुरुजींशी संपर्क साधा. वेळ आणि ठिकाण गुरुजी आपल्याशी बोलून निश्चित करतील.
तुम्हाला पूजा बुक करायची आहे का?
त्रिपिंडी श्राद्धाचा दर गुरुजी विचारल्यावर तारीख आणि तुमच्या गरजांनुसार सांगतात. यात एका पंडितांसह एक दिवसाच्या वैयक्तिक विधीचे साहित्य आणि दक्षिणा समाविष्ट आहेत. जेवण, राहणे आणि प्रवास यांची व्यवस्था स्वतंत्रपणे करावी लागेल.
दरासाठी गुरुजींना विचारा
| तपशील | त्रिपिंडी श्राद्ध |
|---|---|
| दर | दरासाठी गुरुजींना विचारा |
| साहित्य | होय |
| दक्षिणा | होय |
| चांदीचे नाग | लागू नाही |
| गुरुजी | 1 |
| जेवण | नाही |
| राहण्याची सोय | नाही |
| दिवस | 1 |
| प्रकार | स्वतंत्र |
| व्हॉट्सॲपवरून बुक करा: त्रिपिंडी श्राद्ध |
साधे पारंपरिक कपडे घालण्याची प्रथा आहे: पुरुषांसाठी धोतर आणि उपरणे, महिलांसाठी साडी किंवा शालीन पारंपरिक पोशाख. फिके आणि साधे रंग चांगला पर्याय ठरतात. तिथी निश्चित झाल्यावर विशेष नियम असल्यास गुरुजी कळवतील.
सोम, ९ नोव्हेंबर, २०२६
नमुना तारीख
शनि, १४ नोव्हेंबर, २०२६
नमुना तारीख
गुरु, १९ नोव्हेंबर, २०२६
नमुना तारीख
मंगळ, २४ नोव्हेंबर, २०२६
नमुना तारीख
रवि, २९ नोव्हेंबर, २०२६
नमुना तारीख
शुक्र, ४ डिसेंबर, २०२६
नमुना तारीख
बुध, ९ डिसेंबर, २०२६
नमुना तारीख
सोम, १४ डिसेंबर, २०२६
नमुना तारीख
शनि, १९ डिसेंबर, २०२६
नमुना तारीख
गुरु, २४ डिसेंबर, २०२६
नमुना तारीख
मंगळ, २९ डिसेंबर, २०२६
नमुना तारीख
रवि, ३ जानेवारी, २०२७
नमुना तारीख
शुक्र, ८ जानेवारी, २०२७
नमुना तारीख
बुध, १३ जानेवारी, २०२७
नमुना तारीख
सोम, १८ जानेवारी, २०२७
नमुना तारीख
शनि, २३ जानेवारी, २०२७
नमुना तारीख
नवीन तारखा जोडल्या जात आहेत. पुढील योग्य तारखेसाठी गुरुजींना कॉल किंवा व्हॉट्सॲप करा.
तुम्हाला पूजा बुक करायची आहे का?
वार्षिक श्राद्ध साधारणपणे एखाद्या व्यक्तीच्या पुण्यतिथीला केले जाते. त्रिपिंडी श्राद्ध हा स्वतंत्र विधी असून त्यात दिवंगत आप्तांचे व्यापक स्मरण केले जाते. म्हणूनच तिथी माहीत नसेल किंवा वार्षिक श्राद्ध राहून गेले असेल तर कुटुंबे या विधीचा विचार करतात.
त्रिपिंडी श्राद्ध हा एक दिवसाचा विधी असून त्याच्या केंद्रस्थानी तीन पिंड आणि राहून गेलेली पितृकर्मे असतात. नारायण नागबळी साधारणपणे तीन दिवसांत पूर्ण होतो आणि परंपरेने अकाली मृत्यूशी व सर्पाशी संबंधित प्रायश्चित्ताशी जोडला जातो. आपल्या कुटुंबासाठी यांपैकी कोणता योग्य आहे, हे गुरुजींकडून समजून घेता येईल.
दर गुरुजी विचारल्यावर तारीख आणि तुमच्या गरजांनुसार सांगतात. यात वैयक्तिक विधीचे साहित्य आणि दक्षिणा समाविष्ट आहेत. जेवण, राहणे आणि प्रवास यांचा त्यात समावेश नाही.
तिथी पंचांग पाहून निवडली जाते. पितृपक्ष आणि अमावास्या परंपरेने योग्य मानल्या जातात, पण इतर तिथीही शक्य असू शकतात. मुहूर्ताचे पान पाहा आणि आपल्या कुटुंबाला सोयीची तिथी गुरुजींकडून निश्चित करून घ्या.
तरीही आपण चौकशी करू शकता. कुटुंबाला जेवढे आठवते तेवढे सांगा; संकल्प कसा घ्यायचा ते गुरुजी समजावून सांगतील. जुन्या पिढ्यांची माहिती अपुरी असणे ही काही असामान्य गोष्ट नाही.
नाही. त्रिपिंडी श्राद्ध हे धार्मिक आचरण आहे आणि या पानावर त्याचे फायदे पारंपरिक श्रद्धा म्हणून सांगितले आहेत, आश्वासन म्हणून नाही. वैद्यकीय, कायदेशीर किंवा आर्थिक सल्ल्याला हा पर्याय नाही आणि कोणत्याही विशिष्ट परिणामाचे वचन आम्ही देत नाही.
पंडित रवी गुरुजी 20 पेक्षा जास्त वर्षांपासून येथे पूजा करत आहेत.
प्रत्येक टप्पा पारंपरिक विधीनुसार होतो, जो तुम्हाला आधी समजावला जातो.
बुकिंग करताना तुमच्या कुटुंबासाठी स्वतंत्र पूजेबद्दल विचारा.
गुरुजींकडून मोफत तपासणीसाठी व्हॉट्सॲपवर जन्माचे तपशील पाठवा.
त्र्यंबकेश्वर येथे तीन दिवस चालणारा विधी. अचानक निधन झालेल्या किंवा अंत्यसंस्कार अपूर्ण राहिलेल्या नातेवाइकासाठी नारायण बळी आणि सर्पाला झालेल्या इजेचे प्रायश्चित्त म्हणून नाग बळी, असे दोन्ही विधी यात एकत्र केले जातात.
पूर्वजांच्या शांतीसाठी त्र्यंबकेश्वर येथे एका दिवसाचा विधी; गुरुजींच्या मार्गदर्शनाखाली तर्पण, पिंडदान आणि प्रार्थना केली जाते.
कालसर्प पूजा त्र्यंबकेश्वर येथे गुरुजींच्या मार्गदर्शनाखाली केली जाणारी एक दिवसाची वैदिक पूजा आहे. ज्यांच्या कुंडलीत सातही ग्रह राहू आणि केतू यांच्या मधे असल्याचे सांगितले गेले आहे, त्यांच्यासाठी ती केली जाते.
तुम्हाला पूजा बुक करायची आहे का?